Elif Benan Aydın
Latest posts by Elif Benan Aydın (see all)

Plastiksiz Yaşam

Dünyamızı daha yaşanabilir bir hale getirmenin ve gelecek nesillere temiz bir çevre bırakmanın öneminin neredeyse hepimiz farkındayızdır. Bu bağlamda plastik kullanımını azaltmanın ne kadar önemli olduğunu da hepimiz biliyoruzdur. Sivil toplum kuruluşlarının, devletlerin, şirketlerin ve aktivistlerin de bu sürece katkı sağladıklarını ve özenli girişimlerde bulunduklarını görüyoruz. Örneğin Avrupa Konseyi’nin getirdiği yeni düzenlemeye göre, 2021 yılına kadar tek kullanımlık plastik çatal, bıçak, kaşık, tabak pipet ve kulak temizleme çubukları yasaklanacak. Bunun yanı sıra, Avrupa Birliği’ne üye olan ülkeler 2029 yılına kadar plastik şişe kullanımını %90 oranında azaltmayı ve plastik şişelerin 2025 yılına kadar %25’inin, 2030 yılına kadar da %30’unun geri dönüştürülmesi için çalışmalarını sürdürmeyi planlıyorlar.  

Türkiye’de ise, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın verilerine göre 2019 yılında plastik poşetlerin kullanım oranları yüzde 77,27’ye düştü. Yetkililer, 2019 yılı verilerine göre, 11 ayda yaklaşık 150 bin ton plastik tasarrufu sağlandığını söylediler. Cam, plastik ve metal içeceklerin ambalajlarının toplanması ve atık miktarının azaltılması için uygulanacak olan depozito sistemi, 1 Ocak 2021’de zorunlu hale gelecek.

Akdeniz’deki atıkların %95’ini plastik maddeler oluşturuyor. İnsan ürünü olan plastik atıklar doğadaki çoğu canlının sağlığı açısından tehlike teşkil ediyor. Bugüne kadar üretilen plastiklerin sadece %9’u geri dönüştürülmüştür. %12’si yakılmıştır. Kalan %79’u da atık depolama alanlarında, çöplüklerde ve doğada birikiyor. Tüm bunlar göz önünde bulundurulduğunda, en iyi çözümün plastik atık kullanımımızı azaltmak olduğunu görüyoruz. 2011 yılında Avustralya’da başlayıp, 2013 yılında tüm dünyaya yayılan ve bütün insanları plastik kullanımını azaltmaya teşvik eden küresel bir hareket olan Plastiksiz Temmuz’u (Plastic Free July) geride bıraktık.  Siz de bu akıma katılmaya ve alışkanlıklarınızı değiştirip doğaya katkıda bulunmaya ne dersiniz? 

Peki ya daha az plastik kullanmak için neler yapabiliriz? İşte birkaç fikir:

  • Yapabileceğiniz en iyi şeylerden biri minimalizmi bir hayat felsefesi olarak benimsemektir. Hayatınızdaki maddi unsurları ihtiyaçlarınıza göre sınırlayıp en aza indirin ve gereksiz tüketimden kaçının. Ne kadar az tüketirsek hem kendiniz hem de doğa için o kadar iyi olur. Minimalizm bireyi özgürleştirip, daha bilinçli olmasını ve yaptığımı seçimleri gözden geçirmesini sağlar. Bir şey satın alırken on kere düşünün. Kendinize “Bu şeye gerçekten ihtiyacım var mı? Bu şeyin bana ve doğaya ne gibi yarar ve zararları olacak?” gibi sorular sorun. 
  • Bir pipetten bir şey olmaz demeyin! Pipetleri hayatınızdan çıkarın. Pipetlerden vazgeçemiyorsanız cam pipet, çelik pipet, kâğıt pipet ve buğday sapı pipetleri tercih edin ve yanınızda taşıyın.
  • Dışarıda bir şeyler içmeye gittiğinizde içeceğinizi, tekrar kullanılabilir bir bardağa koymalarını isteyin. Karton bardakları kullanmamaya çalışın. UNDP’nin de desteklediği #kahvemtermosta projesine siz de katkıda bulunabilirsiniz. Türk İşi Minimalizm’in kurucusu Hale Acun Aydın tarafından başlatılan bu proje, kahve zincirlerine ya da kafelere gidenleri içi plastikle kaplı ve geri dönüştürülemeyen kâğıt bardakları kullanmak yerine kendi termoslarını yanlarında taşımaya teşvik ediyor. Mekânlar da termosunu getirenlere indirim yaparak bu harekete destek oluyor. Siz de termosunuzu yanınızda taşıyın ve geri dönüştürülemeyen kâğıt bardak kullanan işletmeleri de bu harekete katılmaya teşvik edin!
  • Dışarı çıkarken suyunuzu da yanınızda götürün. Tekrar kullanılabilir bardak, suluk, termos gibi ürünleri yanınızda taşıyın. 
  • Mutfağınıza plastik malzemeler almayın. Bunun yerine cam ve paslanmaz çelik malzemeleri tercih edin. 
  • Buzdolabı poşeti ve streç film kullanmak yerine balmumlu keseler kullanın. 
  • Alışverişe giderken yanınızda her zaman bez çanta bulundurmaya özen gösterin.
  • Kişisel bakım alışkanlıklarınızı ve hijyen ürünlerinizi değiştirin. Örneğin, plastik taraklar yerine şimşir tarakları tercih edin. Biyo-bozunur diş fırçası ve ipek diş ipi kullanın. Bunların yanı sıra kendi diş macununuzu yapabilir veya organik el yapımı diş macunu satın alabilirsiniz. Ayrıca kadınlar tekrar kullanılabilir pedleri veya adet kaplarını tercih edebilirler.
  • Naylon ve polyester kumaşlı kıyafet ve kumaşları almaktan kaçının. Bu kumaşlar hem sağlıksızdır hem de yıkandıklarında sucul ortama plastik salarlar. Bunun yerine %100 pamuk olan ürünleri tercih etmek hem cildinize hem de doğaya iyi gelir.
  • Kullanmadığınız kıyafetleri ikinci el sitelerinde satışa çıkarıp, bu sitelerden alışveriş yaparak fazla tüketimin önüne geçebilirsiniz. Ayrıca kıyafetlerinizi, geri dönüşüm imkânı sağlayan mağazalara bağışlayabilirsiniz. 
  • Plastik kaplarda sıvı sabun almak yerine, plastik ambalajsız doğal sabunları tercih edin. 
  • Yeniden kullanılabilir kahve filtresi alın. 
  • 5 mm’den küçük plastik parçaları anlamına gelen mikroboncukları (microbeads) içeren kozmetik malzemeleri kullanmayın. Diş macunları, cilt yenileyici kremler, peelingler, yüz jelleri, makyaj malzemeleri gibi pek çok kozmetik ve kişisel bakım ürününde bulunur. Bu boncuklar, deniz, okyanus ve nehirleri kirletip burada yaşayan canlılara zarar verir. Hem suya hem de toprağa karışır. Sim ve içeriğinde polietilen (PE), polipropilen (PP), Polietilen tereftalat (PET), Polimetil metakrilat (PMMA) bulunan ürünleri almaktan kaçının. Mutfağınızdaki doğal malzemeleri kullanarak kendi cilt bakım ürünlerinizi ya da makyaj malzemelerinizi yapabilirsiniz. 
  • Plastik çatal, kaşık, bıçak, bardak ve tabak kullanmayın. 
  • Evinizdeki plastikleri geri dönüştürün. Atık malzemelerinizi dekoratif eşyalar yapmak için kullanabilirsiniz. Örneğin plastik şişelerinizden saksı, tabure, kalemlik, koltuk ve hatta avize bile yapabilirsiniz.

Doğa için bir şeyler yapmak hepimizin elinde. Yeter ki isteyin! 

Kaynakça:

https://www.europarl.europa.eu/news/en/press-room/20190321IPR32111/parliament-seals-ban-on-throwaway-plastics-by-2021

https://www.bbc.com/turkce/haberler-turkiye-50799641

https://www.unenvironment.org/interactive/beat-plastic-pollution/#:~:text=Only%209%25%20of%20all%20plastic,dumps%20or%20the%20natural%20environment

https://www.turkisiminimalizm.com/minimalizm-blog/categories/kahvem-termosta

https://www.irishtimes.com/life-and-style/fashion/beauty/naturally-how-to-avoid-microbead-products-1.2314940#:~:text=To%20avoid%20microbeads%2C%20check%20product,and%20salt%20and%20sugar%20crystals

Paylaşmayı ve takip etmeyi unutmayın!

No responses yet

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir